IBA - Important Bird Areas
Na svijetu živi oko 9600 vrsta ptica. Među njima je više od 1100 vrsta ugroženo. U zadnjih 200 godina, usljed čovjekovog djelovanja već je izumrlo 74 vrste dok mnogobrojnim vrstama prijeti istrjebljenje. Od 526 vrsta ptica, koliko ih je do sada registrovano u Evropi, čak 226 vrsta ili 43% nema svijetlu budućnost. Među njima je 35 vrsta koje su globalno ugrožene i kojima prijeti nestajanje.
U Crnoj Gori je registrovano oko 390 vrsta od čega više od 40% nema zadovoljavajući status. 297 vrsta je trajno zaštićeno 2006. godine. Razloga za zabrinutost je više nego dovoljno. Mnogim ugroženim vrstama omogućavamo opstanak očuvanjem njihovih staništa. To je i najbolji način njihove zaštite.
BirdLife International nastoji očuvati ptičja staništa primjenom svjetskog programa za zaštitu nazvanog Međunarodno značajna područja za boravak ptica ili popularnije IBA (Important Bird Areas), u koji je uključena i Crna Gora.
IBA CG
Do sada je u Crnoj Gori identifikovano 13 IBA ili 130.650 ha , od čega je na obali 7950 ha, jezera obuhvataju 42.000 ha a polja, kanjoni i planine 80.700.
Ukupno, pod IBA Crne Gore je 10.60% teritorije države.
Standardi IBA Crne Gore
O evropskim IBA
IBA Evropske Unije (poster)
IBA područja u Crnoj Gori
Foto IBA Crne Gore
Foto IBA Evrope:
Što je IBA program?
Program IBA (područja od međunarodnog značaja za boravak ptica) je inicijativa svjetskog nivoa koja teži prepoznavanju i stvaranju mreže sačinjene od ključnih područja za zaštitu ptica na svjjetskom nivou. Obuhvata istraživanje prirodnih područja, upravljanje staništima, monitoring, advokaturu, obrazovanje, nacionalnu i međunarodnu pravnu zaštitu.
Tokom devedesetih godina prošlog vijeka, IBA područja su bila kamen temeljac zaštiti evropskog biodiverziteta. Od osnivanja prvog panevropskog IBA inventara 1989. godine, svi evropski koraci ka zaštiti prirode su se zauzeli upravo ka pravljenju mreže od ovih važnih staništa. IBA su iskorištena od strane zaštitara prirode, ornitologa, vladinih, nevladinih organizacija i političara kao osnov za legalnu zaštitu prirode.
Lista iz 1989.godine se pokazala kao ključni naučni izvor za zaštitu područja pa je danas najmanje 60% svih IBA je sada na neki način žaštićeno nacionalnim zakonodavstvima.
BirdLife International je 2000. godine proširio evropski IBA inventar i on danas sadrži preko 5000 IBA staništa, što pokriva 7% Evrope. U vremenu kada se čovjekove potrebe za morem i kopnom sve više intenziviraju i kada se evropski pejzaži uništavaju zbog ekonomskog razvoja, postaje jako nužno da zaštita prirode bude predmet temeljnog razmatranja tokom procesa odlučivanja. IBA program mora nastaviti da bude temelj zaštite prirode i evropskog biodiverziteta.
Podjela IBA
Za identifikaciju IBA staništa u Evropi usvojeno je dvadeset kriterijuma koji su kategorizovani na tri posebna geografska nivoa: globalni (‘A’ kriterijumi ), evropski (‘B’ kriterijumi ) i nivo Evropske Unije (‘C’ kriterijumi ).
A: Globalni nivo
A1. Vrste od globalnog značaja zaštite
- Stanište redovno sadrži značajan broj globalno ugroženih vrsta ili nekih vrsta koje su od globalnog značaja zaštite.
A2. Vrste ptica sa usko ograničenim arealom
- Za stanište se zna ili se smatra da sadrži značajan dio vrsta ptica sa usko ograničenim arealom a raspodjela gniježđenja odrađuje Endemične staništa za boravak ptica (EBA) ili Sekundarna staništa (SA).
A3. Biomom ograničene vrste
- Za stanište se zna ili se smatra da sadrži značajan skup vrsta čiji je poredak gniježđenja većinom ili cio ograničen na jedan biom.
A4. Vrste pica koja se združuju u velika jata
- Za stanište se zna ili se smatra da sadrži, na regularnom nivou, ≥ 1% biogeografskih populacija vodenih ptica koje žive u velikim jatima.
- Za stanište se zna ili se smatra da na regularnom nivou sadrži ≥ 1% globalnih populacija morskih ili terestričnih ptica koje žive u zajednici.
- Za stanište se zna ili se smatra da na regularnom nivo sadrži ≥20 000 vodenih ptica ili 10 000 parova morskih ptica od jedne ili više vrsta.
- Za stanište se zna ili se smatra da treba da bude ’okupljalište’, mjesto gdje najmanje 20 000 roda (Ciconiidae), grabljivica (Accipitriformes i Falcomiformes) ili ždralova (Gruidae) redovno prolaze za vrijeme jesenje ili proljećne migracije.
B: Evropski nivo
B1. Zajednice
- Za mjesto se zna ili se smatra da sadrži ≥ 1% migratornih ptica ili drugih jasno određenih populacija vodenih ptica
Za mjesto se zna ili se smatra da sadrži ≥ 1% jasno određenih populacija morskih ptica
- Za mjesto se zna ili se smatra da sadrži ≥ 1% migratornih ptica ili drugih jasno određenih populacija vrsta ptica koje žive u zajednici
- Mjesto gdje više od 5 000 roda ili preko 3000 grabljivica ili ždralova redovno prolazi tokom jesenje ili proljećne migracije
B2. Vrste sa nepovoljnim statusom zaštite u Evropi
Mjesto je jedno važnijih staništa u zemlji za vrste sa nepovoljnim statusom zaštite u Evropi (SPEC 2, 3) i za one čiji se način zaštite staništa čini prikladnim.
B3. Vrste sa povoljnim statusom zaštite u Evropi
Mjesto je jedno od važnijih staništa u zemlji za vrste sa povoljnim statusom zaštite u Evropi ali čiji je gro jedinki koncentrisanih u Evropi (SPEC 4) i čiji se način zaštite staništa čini prikladnim.
C: Nivo Evropske Unije
C1: Vrste od globalnog značaja zaštite
Mjesto regularno sadrži značajan broj globalno ugroženih vrsta ili drugih vrsta koje su od globalnog značaja za zaštitu.
C2: Koncentracija ugroženih vrsta na nivou Evropske Unije
Za mjesto se zna da redovno sadrži najmanje 1% populacija migratornih ptica ili ugroženih populacija vrsta na nivou Evropske Unije
C3: Zajednice migratornih ptica koje nijesu ugrožene na nivou EU
Za mjesto se zna da redovno sadrži najmanje 1% migratornih ptica populacija ili migratornih ptica koje nijesu ugrožene na nivou Evropske Unije.
C4: Velike zajednice
Za mjesto se zna da redovno sadrži najmanje 20 000 migratornih vodenih ptica i/ili 10 000 parova migratornih morskih ptica od jedne ili više vrsta.
C5: Okupljalište
Okupljalište, gdje najmanje 5000 roda i/ili najmanje 3000 grabljivica i/ili 3000 ždralova redovno prolaze tokom proljećne ili jesenje migracije.
C6: Vrste ugrožene na nivou EU
Mjesto je jedno od pet najznačajnijih u evropskom regionu po pitanju vrsta ili podvrsta koje se smatraju ugroženim na nivou EU
C7: Ostali ornitološki kriterijumi
Mjesto je imenovano kao Posebno zaštićeno područje (Special Protected Area - SPA) ili izabrano kao kandidat za SPA, zasnovano na ornitološkim kriterijumima.
|
